|
Ortak olan mahalli kıyafetler;
Osmaniye mahalli kostümlerini araştırırken, bazı kıyafetlerin bölgenin diğer illerinde de kullanıldığını görmekteyiz. Bu kıyafetler;
Şalvar:
Şalvar
Şalvar (Kadın)
Bölgenin 5 ilinde de ortak kullanılmaktadır. Küçük yöresel incelikleri ise; Şalvar Gaziantep’te lacivert ve koyu renkli kumaşlardan, peykleri kısa yapılırken, Hatay’da Siyah ve dikişleri beyaz iplikle dikilmektedir. Kahramanmaraş’ta şalvar, Zeytin yeşili yanları kaytan işlemeli ve abartılı bir işleme görülmektedir. Adana’da şalvar siyah renkte işlemesiz, peyki diz hizasına kadar uzun olarak dikilmektedir. Osmaniye’de ise şalvarlar renk olarak koyu renkler hakim genel olarakta siyah renkten ve Zeytin yeşilinden dikildiği görülmektedir. Peyki Adana şalvarı gibi uzun olmamakla beraber, cep ağızları ve ayak ağızları işlemeli yapılabilmektedir. sonuç olarak şalvarın bölge illerinin ortak bir kıyafeti olduğu görülmektedir.
Börk:
Börk
Börk başa giyilen bir kıyafettir. Osmaniye, Gaziantep, Hatay ve Kilis illerinde küçün incelikler dışında bir birine çok yakındır. Gaziantep ve Kilis’te adı değişik olduğu gibi jest olarak siyah Ahmediye veya siyah Poşiler kıvrılarak sıkıca bağlanırken, Hatay’da bu jest, beyaz Poşi olarak bağlanmaktadır. Osmaniye’de ise börk yazlık kıyafet olarak giyilmekte ve etrafına kefiye veya siyah ve klahverenkte poşiler sarılmakta, kefiye ucu sol yanağa doğru salınmaktadır. Osmaniye börkünde koni uzunluğu fazla değildir ve püskül abartılmamıştır. (Bazı köylerde ailelere börk yapmalarından dolayı börklüler veya börklüoğlu diye anılmaktadır. Osmaniye’nin en büyük mahallelerinden Rahime Hatun Mahallesi Muhtarı İsmail BÖRKLÜOĞLU’nun soyadı da sülale lakabından alınmaktadır)
Aba:
Aba
Yöredeki en belirgin ortak kıyafetlerden başta geleni ise; Aba adı verilen ve yünden yapılan, kolları dirsekte, boyu uyluk hizasında olan (fotoğraf..1.) de görülen kıyafettir. Aba bölgedeki illerde ortak kullanılan bir kışlık kıyafettir. Kahramanmaraş’ta “Maraş abası” olarak kullanılan Aba, Gaziantep’te Taşçı Abası, Kilis’te Barak Abası, Osmaniye’de Boz Aba olarak kullanılmaktadır. Ancak; Yöresel inceliklerle motif ve desen olarak ayrılmıştır. Maraş’ta siyah, Kırmızı, yeşil çizgili şekilde dokunurken, sırtı sandıklı denen çeşitli Türkmen kilim ve çiçek motifleri işlemelidir.
Gaziantep’te abanın dokuması aynı, desenleri daha ince zarif yapılmıştır, Genellikle Kilis ilinde kullanılan Barak abası Gaziantepte aynı şekli ile kullanılmaktadır. Bu abanın rengi bordo dur, sırt işlemelerindeki desenler daha ince ve zariftir.
Osmaniye’de kullanılan aba dokuma olarak aynısı ancak; sırt işlemeleri, çeşitli Türkmen motifleri ve çiçek motifleri ile süslenmiş yaka kısımları işlenmiş, koyunun kendi “Natürel” yünü boyanmadan kullanıldığı için adına “Boz Aba” denmiştir. Boyama yapılarak kullanma şekli ise Nar kabuğu ve “Boruk” denen bitkinin boyasından elde edilen açık kahverengi bir renk oluşturularak kullanılmıştır. Genellikle siyah beyaz veya mavi beyaz çizgili iplikten dokunmuştur. (Osmaniye’nin Kumarlı köyünde Gök soyadı ile bilinen ailenin lakabı Abalılar dır. Abalılar lakapları bu aileye Aba dokuma işi ile istikal etmelerinden dolayı verilmiştir. Abalının dokuduğu Abaya diken geçmediği söylenmektedir,)
Osmaniye yöresinde dokunan Boz Abanın her erkeğin kendi hanımı tarafından dokunarak giyildiği kaynak kişilerin ifadelerinden anlaşılmaktadır.
Yemeni:
Yemeniler
Ortak diğer kıyafette yemenilerdir. Yemeniler yapı ve dikim modeli itibarı ve hammadde olarak ortak ancak renk itibarı ile farklıdır. Adana’da siyah ve ince topuklu, Gaziantep, Kahramanmaraş, Kilis’te Kırmızı ve topuksuz, Hatay ve Osmaniye’de topuksuz ve siyahtır. Ancak Osmaniye’nin dağ kolu köyleri olarak bilinen Gaziantep ve Maraş’a yakın köylerinde Kırmızı yemeni de yaygın olarak kullanılmıştır. Osmaniye ve Adana illerinde kullanılan siyah Yemeninin adına yörede “Kars yemenisi” denmektedir. (Kars Osmaniye’nin Kadirli ilçesinin eski adıdır)
Osmaniye yolların birleştiği noktada olduğu gibi, kültürlerinde birleştiği noktada bulunmaktadır.
Sonuç olarak:
Aynı Türkmen oymaklarının bir arada yaşadığı, coğrafyada farklı kültürlerin olması düşünülemez. Halk kültürünü de sıkıştırarak il yada ilçe düzeyine indirerek sıkıştırmak kültürümüze vurulmuş bir darbedir. Özellikle Halk oyunları ve Yöresel kostümlerin böyle bir sıkıştırma sonucu zarar göreceği bir gerçektir. Halk oyunlarımızda ve yöresel kostümlerde il.ilçe ve köy yerine “Bölge” ifadesinin kullanılmasında Halk oyunlarımız ve zengin kültürel değerlerimiz açısından fayda vardır.
Tarihi bölgenin diğer illeri kadar eski olan Osmaniye siyasi yapılanmasının il statüsü kazandığı 1997 yılında yeni il olmuş bir yerleşim merkezi olarak düşünmek son derece yanlış bir saplantıdır. Osmaniye yöresel kostümlerini ve Halk oyunlarını ele alırken bölgenin diğer illeri ile kültürel açıdan aynı ağırlıkta değerlendirilmelidir. Bulunduğu coğrafyada kültürlerin birleştiği noktada bir il merkezi olan Osmaniye ilinin bu özelliği dikkate alınmalı ve buna göre değerlendirilmelidir.
|
